Dördünji maý ýaşlar gününiň gelip çykyşy we tanyşdyrylyşy
Çykyş wagty: 2026-04-30
Paýlaş:
Her ýyl 4-nji maý Hytaýyň "Dördünji maý ýaşlar güni". Bu festiwal diňe bir Hytaý taryhynyň ugruny üýtgetmän, eýsem hytaý ýaşlarynyň nesilleriniň ruhy diregini emele getiren ajaýyp watançylyk hereketinden döräpdir. Taryhy maglumatlar: Dördünji maý hereketiniň döremegi Dördünji maý hereketiniň gönüden-göni sebäbi Pari Parisdäki Parahatçylyk konferensiýasyndaky diplomatik şowsuzlyk boldy. 1919-njy ýylda, Birinji Jahan Urşy gutarandan soň, ýeňiji ýurt hökmünde Hytaý deňsiz şertnamalary ýatyrmagy we Şandongda Germaniýanyň artykmaçlyklaryny gaýtadan dikeltmegi umyt edipdi. Şeýle-de bolsa, Günbatar güýçleri Hytaýyň kanuny talaplaryna ähmiýet bermediler we Şandongdaky Germaniýanyň hukuklaryny Japanaponiýa geçirmek kararyna geldiler. Bu habar, Hytaýa iberilende ýaş talyplaryň gahar-gazabyny derrew tutaşdyrdy. 1919-njy ýylyň 4-nji maýynda Pekinden 3000-den gowrak okuwçy “daşary ýurtda özygtyýarlylyk ugrunda bäsleşmek, dönükleri içerde jezalandyrmak” we “entyigrimi bir talaby ýatyrmak” baýdaklaryny göterip, Týananmen meýdanyna ýygnandy we uly ýöriş we demonstrasiýa geçirdi. Bu hereket Pekinden tutuş ýurda ýaýrady, iş taşlaýyşlar we täjirleriň iş taşlaýyşlary, tutuş ýurt boýunça watançylyk joşguny emele getirdi we netijede Beýýan hökümetini tussag edilen talyplary boşatmaga, Kao Rulin we Zhangan Zongxiang ýaly ýapon işgärlerini işinden boşatmaga mejbur etdi. Hytaý wekilleri Wersal şertnamasyna gol çekmekdenem ýüz öwürdiler. Esasy ruh: Watançylyk, ösüş, demokratiýa, ylym Dördünji maý hereketi, dördünji maý ruhuny watançylyk, ösüş, demokratiýa we ylym merkezine öwüren beýik intellektual aň-bilim hereketi boldy. Watançylyk özenidir. Milli krizisiň öňünde şol döwrüň ýaşlary eti we gany bilen ýurduň mertebesini goramak üçin janyny pida etmäge taýýardylar. Bu ruh ýaş nesilden-nesle şahsy ykbalyny ýurduň ykbaly bilen ýakyn baglanyşdyrmaga ruhlandyrýar. Demokratiýa we ylym baýdaklardyr. Dördünji maý hereketiniň öňdebaryjylary, nusgawy hytaýlaryň ýerine ýerli hytaý dilini ulanmagy goldadylar, feodal etikasyna garşy çykdylar, "Kong maşgala dükany bilen" diýip gygyrdylar, "Demokratiýa" we "Ylym" girizdiler we köne Hytaýy ideologiki köklerden üýtgetmäge synanyşdylar Festiwallaryň resmi döredilmegi Dördünji maý hereketiniň ajaýyp däbini miras almak we dowam etdirmek üçin 1939-njy ýylda Şanxi Gansu Ningxia serhet sebitiniň demirgazyk-günbatar ýaşlary halas ediş federasiýasy 4-nji maýy Hytaýyň ýaşlar güni diýip belledi. 1949-njy ýylyň dekabrynda Hytaý Halk Respublikasy döredilenden soň, Merkezi Halk Hökümetiniň Döwlet Geňeşi 4-nji maýy Hytaýyň ýaşlar güni diýip resmi taýdan yglan etdi. Şondan bäri, Dördünji maý ýaşlar güni, ýaşlaryň hyjuwyny we jogapkärçiligini alamatlandyrýan tutuş ýurt boýunça ýaşlar üçin her ýyl bellenilýän baýramçylyga öwrüldi.
